22555134_10154870633661776_4920854754736744631_n

 

 

Με αφορμή το #MeToo, το hashtag που δημιουργήθηκε το 2008 αλλά πήρε φωτιά σήμερα, 9 χρόνια μετά στα social media, και χρησιμοποιείται από γυναίκες οι οποίες σπάνε τη σιωπή τους, για να δείξουν πια με θάρρος, ότι έχουν υποστεί έστω μια φορά στη ζωή τους, σεξουαλική βία, ψυχολογικούς εξαναγκασμούς και κακοποίηση, γυρνούν στο μυαλό μου διάφορα θέματα, εστιασμένα στον μικρόκοσμο της Κύπρου που ζω. Όπως οι θλιβερά επιεικείς ποινές στα περιστατικά βιασμού που έχουν εκδικαστεί εδώ, τα φαιδρά επιχειρήματα τα οποία χρησιμοποιηθήκαν για μετριασμό της ποινής, (βλέπε «Δεν ήταν παρθένα» «Είχε σχέσεις με τον θύτη νωρίτερα» «Δεν έκανε ξεκάθαρο το όχι» «Πέρασαν χρόνια από το περιστατικό το οποίο έγινε όταν ο θύτης ήταν μόνο 15 χρονών και δεν είχε επίγνωση της σοβαρότητας της πράξης του»). Όπως ακόμα και το θέμα το οποίο συζητείται ξανά τώρα για τις απαγορεύσεις των αμβλώσεων. Αμβλώσεις που επιτρέπονται μόνο στην περίπτωση υγείας και βιασμών, ως σαν και προσφέραμε ποτέ στη γυναίκα θεσμική και ψυχολογική προστασία και ενθάρρυνση για να μπορέσει να καταγγείλει τον βιασμό. (Από μόνες τους βέβαια, αυτές οι ιδιοφυείς ηθικογνωμοσύνες και η επιβολή των δικών μας ηθικών επιτρεπτών στο σώμα της γυναίκας είναι μια επιπλέον μορφή βίας, όλα τα πιο πάνω, αντάξια τέρατα στην υποτέλεια της γυναίκας , όμως αυτό είναι μια άλλη συζήτηση).

22687933_10154870633636776_7196757764885086313_n

Μια τραγική ιστορία που εκτυλίχτηκε το 2015, στην πόλη της Λεμεσού στριφογυρίζει στο μυαλό μου με το #MeToo το οποίο βλέπω συχνά αυτές τις μέρες, και αποφάσισα σήμερα να σας πιάσω το νήμα της. Μια γυναίκα μητέρα δυο παιδιών δολοφονήθηκε από τον εν διαστάσει σύζυγο της στην παρουσία των δυο παιδιών της. Η δολοφονία δεν ήρθε σαν κεραυνός εν αιθρία… Ήταν το αποτέλεσμα των πολλαπλών περιστατικών σωματικής βίας κατά της γυναίκας αυτής από τον πρώην σύζυγο της, βία την οποία δεν μπόρεσε κανένας να αντιμετωπίσει μέχρι που συνέβηκε το μοιραίο .

Φυσικά στο μοιραίο όλοι κλαίμε. Κλαίμε, οδυρόμαστε για τα ορφανά, μαθαίνουμε ολόκληρη την προσωπική ζωή του θύματος και πιπεράτες λεπτομέρειες που τροφοδοτούν την φαντασία μας και οι οποίες ενδέχεται να αποτελούν και την «υπεράσπιση» του θύτη : «Τι έκανε και αυτή που τα προκάλεσε…»

Κάποτε κάποιοι από μας καταγγέλλουν: Tην παραγωγή και αναπαραγωγή της έμφυλης βίας που φτάνει στα ακραία φαινόμενα της, την έλλειψη πολιτικών και συστηματικής αντιμετώπισης τόσο του φαινομένου όσο και των περιστατικών βίας κατά των γυναικών, την απάθεια, ανοσία και απραξία των Αρχών.

Αυτό το τελευταίο, η απάθεια και απραξία των Αρχών αποτελεί το κερασάκι στην τούρτα και το σύμπτωμα ολοκλήρου του συστήματος κοινωνικής, πολιτικής και θεσμικής ανοχής του φαινομένου της Βίας κατά των γυναικών.

ΤΑ ΕΝ ΟΙΚΩ ΜΗ ΕΝ ΔΗΜΩ

Ξεκινώντας από την συντηρητική θέση «τα εν οίκω μη εν δήμω», της αντίληψης του άντρα-αφέντη ο οποίος δικαιούται μέσα-μέσα να παρεκκλίνει να θυμώνει και να μεταχειρίζεται «το αντικείμενο ιδιοκτησίας του» κατά το δοκούν, έχει κτιστεί ολόκληρο το σύστημα αντιμετώπισης των υποθέσεων βίας από τις Αρχές και κυρίως από την Αστυνομία. Εκτός από το Γραφείο Ευημερίας το οποίο λειτουργεί πυροσβεστικά προσπαθώντας μέσα από την παντελή έλλειψη μηχανισμών, να στηρίξει το θύμα βίας και να παράσχει συμβουλευτική στο ζευγάρι ώστε «να επανέλθει η ειρήνη στην οικογένεια», η Αστυνομία παραμένοντας πιστή στις συντηρητικές σεξιστικές αντιλήψεις της βίας ως «δικαίωμα» του συζύγου και εξαίρεση μιας, κατά τα άλλα, φυσιολογικής συζυγικής σχέσης, αναλαμβάνει αυτόκλητα ρόλο κοινωνικού λειτουργού με στόχο να διασώσει τον θεσμό του γάμου και να πείσει το θύμα να συγχωρέσει τον καημένο σύζυγο που έκανε ένα λάθος , αλλά την αγαπά .

Και όλα αυτά, την ώρα που το αδίκημα της βίας (σε οποιαδήποτε μορφή του) θεωρείται κακούργημα ενάντια σε κάθε έννοια ηθικής και νομικής τάξης, το οποίο παραβιάζει το έννομο αγαθό της σωματικής ακεραιότητας και προσωπικής ασφάλειας, μέχρι και το δικαίωμα στην ζωή και δεν έπρεπε να αφήνει περιθώριο για καμία αστυνομική «διαπραγμάτευση» .

Ο ΣΕΞΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ – ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ

Στο δικηγορικό μας γραφείο αλλά δυστυχώς και στην προσωπική μου ζωή, έχω έρθει δυστυχώς πολλές φορές αντιμέτωπη με τέτοια περιστατικά. Στη βάση των αρκετών περιστατικών βίας αυτών, και της επικοινωνίας μου με γυναίκες θύματα βίας, ήρθε η διαπίστωση πως ο υποβόσκων σεξισμός των αστυνομικών οργάνων διατρέχει όλη την διαδικασία της διερεύνησης και εν τέλει της καταγγελίας (ή μη καταγγελίας) υποθέσεων στα Δικαστήρια .

Στην τραγική υπόθεση της νεαρής γυναίκας που δολοφονήθηκε τελικά από τον σύζυγο της, κατόπιν επαφής με τους αστυνομικούς που είχαν υπό την σκεπή τους τη συγκεκριμένη περίπτωση στον αστυνομικό σταθμό Αγίου Ιωάννη στη Λεμεσό, αναφέρθηκε έμμεσα αλλά ξεκάθαρα από το περιβάλλον της γυναίκας, ότι η Αστυνομία απέφευγε να προχωρήσει σε σύλληψη και παραπομπή σε δίκη του συζύγου, μειώνοντας την σημασία της εγκληματικής βίας σε βάρος της, ή, ερμηνεύοντας την υπόρρητα ως «ιδιωτική υπόθεση». Η απαξιωτική αυτή στάση της Αστυνομίας να μην προσχωρεί σε σύλληψη, ή, προσαγωγή του θύτη στο Δικαστήριο κρύβεται υποκριτικά, πίσω από την «άρνηση» του θύματος να δώσει γραπτή κατάθεση στην Αστυνομία, πράγμα το οποίο επικαλέστηκαν οι αρμόδιοι και στην συγκεκριμένη υπόθεση της νεαρής .

Η ΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΘΥΜΑΤΟΣ

Ας μιλήσουμε για την άρνηση του θύματος να δώσει κατάθεση.

Και αν ακόμα αγνοήσουμε για μια στιγμή την καταδικαστική μανία της Αστυνομίας να εξιχνιάσει άλλα εγκλήματα, να εκδώσει εντάλματα σύλληψης και έρευνας για να διαλευκάνει ένα έγκλημα, από την μικροδιάρρηξη μέχρι την κατοχή ενός τσιγάρου χασίς, αξίζει τον κόπο να προβληματιστούμε τι συγκαλύπτει η επικαλούμενη «άρνηση» του θύματος να δώσει μαρτυρία, δηλαδή γραπτή κατάθεση για να μπορέσει η Αστυνομία να διερευνήσει το αδίκημα .Η «άρνηση» λοιπόν των θυμάτων να δώσουν γραπτή κατάθεση στην Αστυνομία για να συλληφθεί και να παραπεμφθεί σε δίκη ο θύτης είναι απλά το όνομα της παντελούς έλλειψης προστασίας από την Πολιτεία στο θύμα ώστε να αποτολμήσει τελικά να καταγγείλει .

Έπειτα από επικοινωνία με διάφορους κρατικούς φορείς και με λειτουργούς του Γραφείου Ευημερίας όλοι κατέληγαν στο εξής: Η έλλειψη προστασίας ξεκινά από την απουσία οποιασδήποτε πρακτικής στήριξης για εξεύρεση τόπου διαμονής με οικονομική στήριξη του κράτους, την απουσία οποιασδήποτε ψυχοκοινωνικής στήριξης του θύματος για να απεμπλακεί από την διαδικασία θυματοποίησης του, από την απουσία οποιονδήποτε πολιτικών στήριξης της μονογονικής οικογένειας που προκύπτει και ιδιαίτερα των παιδιών που αποτελούν επίσης θύματα της βίας που εκδηλώνεται κατά της γυναίκας/μητέρας εάν μιλούμε για ενδοοικογενειακή βία .

Η «άρνηση» όμως είναι και αποτέλεσμα της όλης διαδικασίας χειρισμού υποθέσεων βίας εναντίον γυναικών, αυτής από τα αστυνομικά όργανα που καλούνται να εξετάσουν τις υποθέσεις βίας στους αστυνομικούς σταθμούς. Αυτό επιβεβαιώθηκε ισχυρά από τις επαφές με γυναίκες θύματα οι οποίες τόλμησαν να αποταθούν σε αστυνομικό σταθμό ζητώντας προστασία καταλήγοντας να επιστρέφουν στο σπίτι τους πιο τρομαγμένες και απροστάτευτες από προηγουμένως.

Όπως ανέφεραν τα πλείστα θύματα, η στάση της συντριπτικής πλειοψηφίας των αστυνομικών ξεκινούν από την απλή περιέργεια/κουτσομπολιό να μάθουν τι έγινε, τι του έκανε και για να την κτυπήσει, τι αφορμή του έδωσε , μέχρι συμβουλές «να τα βρουν», (Μ.Γ. 30 χρονών από την Λευκωσία) «Να μην χαλάσει το σπίτι της» (Χ.Ι. 45 χρονών από την Λεμεσό), «Να τον συγχωρέσει» και ότι «Δεν θα είναι εύκολο ψυχολογικά και οικονομικά να ζήσει μόνη της» (Γ.Σ. 28 χρονών από την Λευκωσία), «Περίμενε κυρία μου, σε κτύπησε πολύ; Να δούμε πρώτα πόσο σε κτύπησε» (λες και το βάθος της ποινικοποιημένης πράξης μετρά ανάλογα με το αν ήταν μια η μπουνιά ή 20), «Τώρα είναι ανάγκη να ζήσει με τη ρετσινιά;» (Σ.Κ. 22 χρονών, θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης). Σε περιπτώσεις σεξουαλικής βίας έχουμε το γνωστό «Τι φορούσες», «Γνωριζόσασταν;» «Είχες πιεί, χόρευες;» «Του μιλούσες πριν;», «Του έδωσες αέρα;»

Η χειρότερη εκδοχή αυτής της συμπεριφοράς εκδηλώνεται με υπόγειους εκφοβισμούς ότι «…Και αν ακόμα συλληφθεί αυτό θα είναι μόνο για 24 ώρες και μετά πάλι θα την ενοχλεί και θα είναι πιο επικίνδυνος», (αυτά ειπώθηκαν στην παρουσία μου μάλιστα ως δικηγόρος στην Κ.Α. 33 χρονών από την Λεμεσό), ότι ενόψει της καταγγελίας, «Την επόμενη φορά θα σε κτυπήσει χειρότερα αν το καταγγείλεις, γιατί θα είναι πιο εκνευρισμένος» και παντελώς εκφοβιστικά θέτοντας ηθικό δίλημμα στο θύμα ότι οφείλει να προστατεύσει τον θύτη του «Είσαι έτοιμη να πας δικαστήριο να μαρτυρήσεις εναντίον του πατέρα των παιδιών σου»; (Μ.Γ. 38 χρονών από την Λεμεσό) .

ΕΛΑ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΦΟΡΑ….

Ακόμα όμως και όταν τα θύματα πηγαίνουν αποφασισμένα να αντιμετωπίσουν όλες τις δυσκολίες και να απαλλαγούν από την τυρρανία της βίας, αστυνομικοί τις αποτρέπουν ζητώντας τους «Να πάνε σπίτι τους και την επόμενη φορά που θα συμβεί να πάνε να το καταγγείλουν». Αυτό λέχθηκε στην Φ.Γ. 35 χρονών από την Λεμεσό από αστυνομικό σε σταθμό της Λεμεσού όταν κατέφυγε καταγγέλλοντας ότι ο σύντροφος της ο οποίος είχε ψυχιατρικά προβλήματα την κυνηγούσε με χασαπομάχαιρο μέσα στο σπίτι απειλώντας ότι θα την σκοτώσει αν «δεν του κάτσει» .Η Φ.Γ. ανέφερε τις τεράστιες πιέσεις που χρειάστηκε να ασκήσει η δικηγόρος της για να πάρουν κατάθεση στον αστυνομικό σταθμό, αλλά και τις πιέσεις που ασκήθηκαν εκ των υστέρων πάνω της από αστυνομικούς και συγγενείς του θύτη για να αποσύρει την υπόθεση…

Φυσικά σε όλη αυτή την διαδικασία την οποία πρέπει να υποστεί ως νέα βία σε βάρος της το θύμα, καμία συμπαράσταση συμβουλευτική ή άλλη δεν παρέχεται από άλλες υπηρεσίες του Κράτους (Γραφείο Ευημερίας). Η πίεση φυσικά κορυφώνεται όταν κάποιες υποθέσεις καταλήξουν στο Δικαστήριο όταν το θύμα θα τεθεί και πάλι προ διλημμάτων και πρέπει να αναμετρηθεί με την σκληρότητα της απόφασης της «Θα πάρεις τον πατέρα των παιδιών σου φυλακή;» ή «Είσαι έτοιμη να μαρτυρήσεις για σεξουαλική βία και να στιγματιστείς;»

Δεν διαπιστώνεται εντούτοις η ίδια απαξίωση προς τον θύτη «Δεν ντρέπεσαι να κτυπάς την μητέρα των παιδιών σου»; «Δεν ντρέπεσαι να βιάζεις;» Ούτε επίσης διαπιστώθηκαν περιστατικά όπου η γυναίκα ήθελε να αποσύρει την καταγγελία και οι αστυνομικοί να αποθαρρύνουν αυτή να το πράξει. Ούτε και δηλώσεις «Θα είμαστε δίπλα σου και μη φοβάσαι κανένα».

Η ΚΑΧΥΠΟΨΙΑ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ …

Συζητώντας με αστυνομικούς που χειρίστηκαν υποθέσεις βίας κατά των γυναικών προβληματίζει το ότι οι αναφορές τους ξεκινούν με την καχυποψία κατά του αδικήματος, με δηλώσεις όπως «Με την καταγγελία μπορεί να γίνουν χειρότερα τα πράγματα» (Γ.Ι. λοχίας 55 χρονών) μέχρι την πομπώδη δήλωση του οργάνου της ηθικής πλέον τάξης «Πρέπει να δούμε πρώτα πρώτα γιατί ασκήθηκε βία , για ποιο λόγο την κτύπησε» (Α.Κ. αστυνομικός 50 χρονών) ωσαν και όταν διερευνούν υπόθεση κλοπής, διερευνούν πρώτα τον λόγο που κάποιος έκλεψε και αν είναι από πείνα, ή ανάγκη, οι ίδιοι αστυνομικοί του δίνουν συγχωροχάρτι και τον απαλλάσσουν .

Η μικρή κλίμακα της Κυπριακής κοινωνίας σίγουρα λειτουργεί αρνητικά τόσο στη διάθεση διερεύνησης υποθέσεων βίας, και ειδικότερα τις πιο λεπτές, όπως της σεξουαλικής βίας (των οποίων η διερεύνηση αποτελεί μια νέα τρομακτική ψυχολογική εμπειρία στη γυναίκα) όσο και σε παρεμβάσεις σε χρόνο αστραπή των γνωστών άγνωστων και κάθε λογής «παραγόντων» να κλείσει η υπόθεση.

Σημειώνοντας την σκληρή δουλειά που χρειάζεται να γίνει στην διαπαιδαγώγηση και εκπαίδευση της Αστυνομίας πρέπει να ομολογήσουμε ότι συναντήσαμε και περιστατικά, ιδιαίτερα στο επίπεδο πιο νεαρών αστυνομικών, που χειρίστηκαν υποθέσεις με σεβασμό και πεποίθηση ότι «Το αδίκημα της βίας σε κάθε μορφή του, είναι σοβαρό και δεν σηκώνει εκπτώσεις» (Αστυνομικός Α.Ε. 34 ετών). Σε επίπεδο ηγεσίας της Αστυνομίας συνομιλώντας κατά το διάστημα εκείνο με τον Αστυνόμο Κ.Β. (υπεύθυνο για θέματα βίας στο Αρχηγείο Αστυνομίας τότε) ανέφερε ότι η Αστυνομία έχει επεξεργαστεί Οδηγό για τον χειρισμό των υποθέσεων βίας ο οποίος είναι υποχρεωτικός για τους αστυνομικούς που διερευνούν τέτοιες υποθέσεις. Όπως εξηγεί ο αστυνόμος Κος Β. ο οδηγός αυτός προβλέπει την διαμετακόμιση του θύματος στο Νοσοκομείο με την συνοδεία αστυνομικού και την άμεση σύλληψη του θύτη για σκοπούς διερεύνησης του αδικήματος. Στα χαρτιά όλα φαίνονται τόσο τακτοποιημένα και τόσο λειτουργικά και σωστά… Σε επισήμανση στον κο Β. ότι όλα αυτά που ανέφερε δεν εφαρμόζονται στην πράξη, απάντησε θυμάμαι με μια δόση παραδοχής «Φαίνεται ότι χρειαζόμαστε περισσότερη εκπαίδευση για εμπέδωση του Νόμου και των διαδικασιών» .

Η ΣΥΓΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

Σημειώνοντας την μικρή πρόοδο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στους νεαρότερους αστυνομικούς ως πιο ευαισθητοποιημένους, θα μπούμε στον πειρασμό να ισχυριστούμε ότι κάποιες φορές φαίνονται να λειτουργούν ως φωτεινές εξαιρέσεις και κόντρα στο κατεστημένο των αστυνομικών σταθμών και παλαιότερων συναδέλφων τους, οι οποίοι τους σπρώχνουν σε «ηπιότερους» χειρισμούς του στυλ «Ξανασκέψου το και έλα αύριο να κάνεις καταγγελία εάν επιμένεις». Γυναίκα 33 χρονών και φίλη μου, όταν πριν 4 χρόνια πήγε μαζί μου -εγώ ως δικηγόρος της- να καταγγείλει την υπόθεση απαγωγής της και πρόκλησης βαριάς σωματικής βλάβης από τον πρώην σύντροφο της που την παρακολουθούσε απειλητικά παντού όπου πήγαινε για καιρό, μέχρι που έγινε το κακό, οι νεαροί αστυνομικοί που βρίσκονταν σε υπηρεσία, την χειρίστηκαν με σεβασμό, έτοιμοι να πάρουν κατάθεση και να προχωρήσουν σε έκδοση εντάλματος σύλληψης. Αφού παραπέμφθηκε στο Νοσοκομείο για εξασφάλιση ιατρικής έκθεσης για την κατάσταση των τραυμάτων της, στην επιστροφή μας στον σταθμό εμφανίστηκε άλλος αστυνομικός (μεγαλύτερος σε ηλικία) ο οποίος επέμενε να αναλάβει αυτός τον χειρισμό της υπόθεσης, παίρνοντας την από τον νεαρότερο συνάδελφο του, προτρέποντας αυτόν να σχολάσει και απευθύνοντας στην ίδια «προειδοποιήσεις» ότι «Δεν θα πετύχει τίποτα» ακόμα και αν συλληφθεί ο ύποπτος αφού σε 24 ώρες θα είναι και πάλι ελεύθερος και πιο θυμωμένος! Προχωρώντας ένα βήμα πιο πέρα, ζήτησε από την φίλη μου «Να πάει σπίτι της να ηρεμήσει και εάν επιμένει να καταγγείλει να έρθει την επόμενη μέρα».

Θα μπορούσε αυτό να ήταν ένα μεμονωμένο θλιβερό συμβάν, το οποίο η ηγεσία της Αστυνομίας να αντιμετώπιζε τιμωρητέα, ή, πειθαρχικά ώστε οι αστυνομικοί να παίρνουν σωστά μηνύματα για το ποιο είναι το καθήκον τους και να εμπεδώνεται η αποφασιστικότητα να παταχθεί το φαινόμενο της βίας και να αντιμετωπιστούν τα περιστατικά, όχι σύμφωνα με τις προσωπικές αντιλήψεις του κάθε αστυνομικού (που δεν γνωρίζουμε τι κάνουν και στα δικά τους σπίτια), αλλά ως σοβαρό αδίκημα κατά της κοινωνίας. Κυρίως ότι το θύμα απαιτεί σεβασμό και προστασία από την αστυνομία .

Δυστυχώς ωστόσο δεν είναι έτσι τα πράγματα. Τουλάχιστον στην υπόθεση την συγκεκριμένη εξασφαλίστηκε και καταγγελία στην οποία προβήκαμε ως δικηγόροι της, για την στάση του εν λόγω αστυνομικού η οποία αντιμετωπίστηκε σαφέστατα, μέσα στο πνεύμα «αλληλοπροστασίας» των αστυνομικών όπου κανένας δεν γνώριζε, δεν είδαν, δεν άκουσαν τίποτα, με αποτέλεσμα η καλούμενη έρευνα να καταλήξει στο κοινότυπο συμπέρασμα του «Δεν διαπιστώθηκε καμία παράβαση».

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΓΥΡΩ ΜΑΣ

Περιστατικό 1: Πέρυσι βρισκόμουν σε ένα μπαρ όταν βγήκα έξω για να τηλεφωνήσω. Το μπαρ βρισκόταν σε ένα σοκάκι. Όσο τηλεφωνούσα άκουγα φωνές στο βάθος «Σε παρακαλώ, σε παρακαλώ , σταμάτα». Έτρεξα και είδα έναν άντρα να έχει ρίξει μέσα στο βαθούλωμα της εισόδου ενός εγκαταλελειμμένου υποστατικού, μια κοπέλα, να τις δίνει σκαμπίλια στο πρόσωπο και να της λέει: «Είσαι πουτάνα. Πες μου τι είσαι; Πουτάνα, πες το». Τηλεφώνησα αμέσως στην αστυνομία και έτρεξα μέσα στο μπαρ να φωνάξω βοήθεια. Λίγο μετά η αστυνομία ενώ ήρθε μου λέει «Εσύ τι ανακατεύεσαι; Ξέρεις ποιοι είναι οι άνθρωποι; Είναι ο ιδιοκτήτης του εστιατορίου δίπλα και αυτή είναι η γυναίκα του. Είναι γυναίκα του». Στη φράση «Είναι γυναίκα του» συνόψισα όλη την κουλτούρα που αποδίδουμε στη γυναίκα, ως αντικείμενο σεξουαλικής χρήσης ή και άσκησης βίας πάνω της ως ιδιοκτησία του άντρα της.

Περιστατικό 2: Πολλά χρόνια πιο πριν βγαίνοντας από το πάρκιγκ στην τουριστική περιοχή Λεμεσού, πίσω από το TeePee, είδα μια νεαρή να ανοίγει την πόρτα του πίσω καθίσματος και να πηδά από όχημα που βρισκόταν σε κίνηση, ξυπόλυτη και με ξεχειλωμένη την μπλούζα. Η κοπέλα έτρεξε άνοιξε την πόρτα του αυτοκινήτου μου, μπήκε μέσα και μου φώναζε «Please please, drive, save me». Ενστικτωδώς ξεκίνησα να οδηγώ προς τον κύριο δρόμο της παραλιακής για να αποφύγω τα στενά. Η κοπέλα, 22 χρονών από την Σερβία έκλαιγε και μου είπε ότι βγήκε από μια ντίσκο εκεί δίπλα και κατευθύνθηκε στον πλαϊνό δρόμο που έχει συνήθως ταξί για να πάει σπίτι της, γιατί οι φίλες της ήθελαν να μείνουν κι άλλο αλλά η ίδια δούλευε το πρωί. Πίσω της περπατούσαν οι δύο αυτοί μεθυσμένοι άντρες οι οποίοι άρχισαν να την πειράζουν με χυδαία σχόλια. Η κοπέλα απάντησε «Fuck you, leave me alone». Την άρπαξαν και την έριξαν στο αυτοκίνητο τους και άρχισαν να της τραβούν τα ρούχα. Ο ένας άρχισε κάποια στιγμή να οδηγά ενώ ο άλλος στο πίσω κάθισμα πάλευε να την φιλήσει και να της γλύφει τα μούτρα. Μέχρι που η κοπέλα με κίνδυνο άνοιξε την πόρτα, πήδηξε και έτρεξε στο αυτοκίνητο μου. Όσο οδηγούσα και προσπαθούσα να την ηρεμίσω μου εξήγησε το σπίτι της όπου και την πήγα. Μόλις παρκάραμε, είδαμε ότι πίσω μας πάρκαρε το αυτοκίνητο το οποίο πριν την είχαν ρίξει μέσα οι δύο μεθυσμένοι. Της είπα να μην κατεβεί και να μπει στο αυτοκίνητο μου και ότι θα την πάω στο σπίτι μου. Το αυτοκίνητο συνέχιζε να μας ακολουθεί, και εγώ σημείωσα τα νούμερα του. Τηλεφώνησα σε έναν φίλο μου, λίγο μάτσο, σεκιουριτά σε νυκτερινό μαγαζί και του είπα τι συμβαίνει ζητώντας του να έρθει μέχρι ένα σημείο του δρόμου. Το παιδί αυτό ήρθε αμέσως, με 3 ακόμα συναδέλφους τους και σταμάτησε στον φούρνο Ζορπάς στην οδό Κολωνακίου όπου του είχα ζητήσει. Σταμάτησα κι εγώ, όπως και το αυτοκίνητο των μεθυσμένων που μας ακολουθούσε. Η κοπέλα τρομοκρατημένη δεν ήθελε να κατέβει. Εγώ πια είχα εκνευριστεί με τους μεθυσμένους και δεν έλεγχα πια τα νεύρα μου. Πήγα φορτσάτη προς το αυτοκίνητο των μεθυσμένων (ένιωθα βέβαια και την ασφάλεια των φίλων μου των σεκιουριτάδων) και άνοιξα την πόρτα και άρχισα να φωνάζω ότι έχω τα νούμερα τους και ότι παίρνω τώρα την αστυνομία κι ότι αυτό που έκαναν είναι απόπειρα βιασμού κι αυτοί ανώμαλοι. «Ποιος βιασμός ηλίθια» μου είπαν «Δεν την είδες πως είναι ντυμένη με τη φούστα που μόλις σκύψει θα φανεί το μουνί της; Τα τραβά ο κώλος της». Η κοπέλα είχε πια κατεβεί και στεκόταν με τους φίλους μου. Και για μεγάλη μου έκπληξη, και οι φίλοι μου απάντησαν «Ε. έχει και κάποιο δίκαιο, που πάει και τούτη με την μίνι την φούστα μέσα στη νύκτα και προκαλεί»……

Περιστατικό 3: Μεταμεσονύκτιο τηλεφώνημα από κολλητή που συγκατοικούσε με τον φίλο της. «Με κλείδωσε μέσα στο σπίτι για να μη βγω μαζί σας, έκλεισε τα ηλεκτρικά παράθυρα, έκλεισε τον διακόπτη του ρεύματος, φέρεται περίεργα, φοβάμαι πολύ». Τρέχω έξω από το διαμέρισμα, της φωνάζω, η φίλη μέσα σε κατάσταση σοκ και σε σημείο νευρικού κλονισμού. Ειδοποιώ κλειδαρά να έρθει να της ανοίξει. Ο κλειδαράς έρχεται, αρνείται να ανοίξει αν δεν πάρει άδεια από αστυνομία. Ειδοποιώ και αστυνομία. Η αστυνομία της φωνάζει από έξω «Κινδυνεύεις»; Η φίλη μου μέσα στις φωνές «Δε ξέρω, είναι κλειδωμένος στο δωμάτιο, φέρεται περίεργα, φοβάμαι, βγάλτε με από εδώ». Η αστυνομία αρνείται. «Αυτά είναι θέματα του ζευγαριού και ιδιωτικού δικαίου (η αμορφωσιά τους στο μεγαλείο της), εμείς δε μπορούμε να ανακατευτούμε»…..

Περιστατικό 4: Σε υπόθεση που είχα εναντίον της αστυνομίας για την κατάχρηση εξουσίας και άλλων “χειρισμών” που είχα η ίδια από αστυνομικούς (και δεν είναι της ώρας) και αφού κατέφυγα στην “ανερξάρτητη” Αρχή διερεύνησης παραπόνων κατά της Αστυνομίας, μου όρισαν ως ανακριτή τον κύριο Αντρέα Ιατρόπουλο (τελοσπάντων ο κύριος Ιατρόπουλος ας μη μας πετακτεί τώρα με καμιά απειλή για λίβελλο, γιατί έχω όλες τις δηλώσεις του που ακολουθούν, ηχογραφημένες στο δημοσιογραφικό μου recorder και θα φάει τον χρόνο του). Ο κος Ιατρόπουλος υπήρξε πρώην Αστυνομικός διευθυντής Λεμεσού και πρώην Βοηθός Αρχηγός Αστυνομίας (αφυπηρέτησε και τώρα είναι στην ανεξάρτητη Αρχή). Μου έλεγε πολύ περήφανος ότι ο γαμπρός του, δυο μέτρα παλλίκαρος, επίσης αστυνομικός, του τηλεφωνεί και του λέει «Σφουγγαρίζω πατέρα» κι ο ίδιος ντρέπεται γιατί αντί να διατάζει αυτός την κόρη του, τον διατάζει η «γεναίκα».

Επίσης μου έλεγε «Εγώ όταν ήμουν διευθυντής σε αστυνομικό σταθμό στη Λευκωσία, ξέρεις πόσους γάμους έσωσα κορούα μου; Πήρε ο νους σας αέρα εσάς των γεναικών πλέον. Κι ίσα που τρώτε ένα πατσούι, τρέχετε να το καταγγείλετε στην αστυνομία. Τι είναι κόρη μου ένα πατσούι. Ο άλλος είναι κύριος δουλεύει σαν τον μαύρο, έχει σας σπίτι σας τις hoover σας, τα πολυμίξερ σας, και μπαίνει σπίτι που τη δουλειά πτώμα… Σηκώσατε κι εσείς γλώσσα, του αρχίζετε τη μουρμούρα… Μια φορά μπορεί να ξωκύλει και να κρεπάρει ο άνθρωπος… Εγώ που ήμουν αστυνομικός διευθυντής, ποτέ δεν δέχτηκα να πάρω ούτε μια καταγγελία βίας από γυναίκα. Αφού μετά πάντα έρχονταν πίσω να τις αποσύρουν. Κι είχα δώσει την ίδια εντολή και στους αστυνομικούς μου. Και τις έστελνα σπίτι τους. Είχε βέβαια θυμώσει μαζί μου και μια ψυχολόγος που μας φέραν και καλά να συνεργάζεται με τον σταθμό. Τι την θέλαμε μάνα μου την ψυχολόγο; Εγώ κάνω για δέκα ψυχολόγους μαζί, Πήγαιναν οι γυναίκες πίσω σπίτι τους άμα τις έδιωχνα, ηρεμούσαν… Και ξέρεις πόσοι άντρες έρχονταν μετά από καιρό, ή με βρίσκαν και μου λέγαν Ευχαριστώ κύριε Αντρέα μου που δε με συνέλαβες και της μίλησες κι έσωσες τον γάμο μου»…

Ο ΝΟΜΟΣ ΣΕ ΑΧΡΗΣΙΑ

Συζητώντας με άλλη φίλη δικηγόρο από την Λεμεσό η οποία χειρίστηκε πολλές υποθέσεις βίας και σεξουαλικής κακοποίησης κατά πολλών γυναικών σημείωσε κι αυτή, ότι οι πλείστοι αστυνομικοί των αστυνομικών σταθμών οι οποίοι δέχονται καταγγελίες και καλούνται να διερευνήσουν τέτοια περιστατικά, εκτός της γενικότερης σεξιστικής και προσβλητικής τους συμπεριφοράς κατά των θυμάτων, δεν γνωρίζουν τις πρόνοιες του Νόμου ο οποίος είναι αρκετά προστατευτικός για τα θύματα. Συγκεκριμένα παρόλο ότι ο Νόμος προβλέπει την έκδοση από την Αστυνομία διατάγματος απομάκρυνσης του θύτη και απαγόρευσης του να πλησιάζει σε συγκεκριμένη ακτίνα την κατοικία του θύματος και το ίδιο το θύμα, αρνούνται να τον εφαρμόσουν. Στα 28 χρόνια που είναι σε ισχύ ο Νόμος ο οποίος ποινικοποιεί την ενδοοικογενειακή για παράδειγμα βία, η συγκεκριμένη πρόνοια εφαρμόστηκε σε δυο μόνο περιπτώσεις, με αποτέλεσμα τα θύματα να μένουν εκτεθειμένα σε άρνηση του θύτη να απομακρυνθεί από το σπίτι, ή και εκ των υστέρων επιδρομές αυτού στο σπίτι. Δε θα μιλήσω καθόλου για τη διαδικασία να καταγγείλει κάποια βιασμό ή απόπειρα του (η οποία καταλήγει συχνά πυκνά -ειδικά αν δεν ολοκληρώθηκε ο βιασμός- στο «Δεν έχεις ρήξη παρθενικού υμένα ή τραυματισμό στα γεννητικά σου όργανα άρα δε μπορούμε δυστυχώς να αποδείξουμε»)…

ΠΟΥ ΝΑ ΜΕΙΝΟΥΝ;

Η παντελής έλλειψη καταφυγίων στα οποία να μπορούν να προσφύγουν για προστασία τα θύματα μαζί με την άρνηση, ή, την απάθεια της Αστυνομίας να εκδίδει διατάγματα απομάκρυνσης, πρέπει να ειδωθούν σαν περεταίρω αποδυνάμωση της προστασίας του θύματος, ενόψει μάλιστα των οικονομικών προβλημάτων, ή, ανεργίας που αντιμετωπίζουν συχνά τα θύματα βίας. Η έλλειψη επαρκούς συστήματος νομικής αρωγής (νομική αρωγή είναι η ανάληψη των δικαστικών εξόδων από το κράτος σε περιπτώσεις οικονομικής αδυναμίας του/της προσφεύγοντος/ουσας) , ουσιαστικά αποθαρρύνει πλήρως τα θύματα να προχωρήσουν σε νομικά διαβήματα για να προστατευτούν από το θύτη και να εκδώσουν οι ίδιες διατάγματα απομάκρυνσης του θύτη μέσω δικηγόρου. Υπήρχαν παλαιότερα καταφύγια (σήμερα προσπαθούν να επιβιώσουν κάποια μεμονωμένα ακόμα αλλά με σχεδόν μηδαμινά κονδύλια), ωστόσο ακόμα και όσα υπάρχουν ακόμα, δε μπορούν να φιλοξενήσουν μεγάλο αριθμό, ούτε να τις φιλοξενήσουν για μεγάλο διάστημα. Ακόμα βέβαια και όσο τις φιλοξενούν, για να απομακρυνθούν από το περιβάλλον του θύτη, δε μπορούν πηγαίνουν στην εργασία τους, ή τα παιδιά τους στο σχολείο.

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Συνοψίζοντας, από την εμπειρίες των γυναικών θυμάτων βίας και την αντιμετώπιση που έτυχαν από την Αστυνομία στην διαδικασία καταγγελίας, ή, μετέπειτα, αλλά και από τις συνομιλίες με αστυνομικούς που αναδεικνύουν τις αντιλήψεις που καθοδηγούν και αναχαιτίζουν την σωστή άσκηση του καθήκοντος τους και την εφαρμογή του Νόμου, εγείρεται σοβαρό θέμα εκπαίδευσης των αστυνομικών στο σύγχρονο πνεύμα δημοκρατίας η οποία απαγορεύει και πρέπει να καταπολεμά κάθε μορφή βίας. Ιδιαίτερα η βία κατά των γυναικών πρέπει να αντιμετωπίζεται ως θλιβερό και απαράδεκτο απομεινάρι μιας εποχής που οι γυναίκες ήταν ιδιοκτησία του άντρα και δεν είχαν υπόσταση ατόμου. Μια Πολιτεία που θέλει να πείσει ότι δεν θα ανεχτεί φαινόμενα βίας κατά των γυναικών ως προσβλητικό μίασμα της δημοκρατίας, πρέπει να επιβάλει τους σωστούς μηχανισμούς εφαρμογής του Νόμου και αποβολής αυτών των αστυνομικών που ζουν σε άλλους κόσμους και παίρνουν τον Νόμο στα χέρια τους στην βάση της δικής τους ηθικής .

Ένας σημαντικός θεσμός προστασίας του θύματος θα ήταν να αποκεντρωθεί ο έλεγχος των υποθέσεων βίας κατά των γυναικών από τα χέρια ενός μόνο αστυνομικού και να εποπτεύεται από ομάδα ειδικών όπως ψυχολόγου και κοινωνικού λειτουργού οι οποίοι να είναι παρόντες σε ολόκληρη την διαδικασία καταγγελίας, στην συνέχεια στο Δικαστήριο, αλλά και στην διαδικασία κοινωνικής επανένταξης της γυναίκας θύματος και απεμπλοκής της από την βία που δηλητηρίασε την ψυχή και την ζωή της.

Κυρίως όμως πρέπει να αρχίσει να δημιουργείται κοινωνική κουλτούρα σε κάθε γνωστό μας άντρα, ότι αυτά είναι απαράδεκτα απομεινάρια πολύ κακών εποχών. Και σε κάθε κόρη που μεγαλώνει αποδαιμονοποιοντας την βία και τον βιασμό πως, ότι κι αν φορούσε, όπως κι αν του αντιμίλησε, δεν φταίει. Και πρέπει να ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΕΧΕΤΑΙ.

ΣΤΙΣ ΦΙΛΕΣ ΜΟΥ ΜΙΛΩ ΚΙ ΑΚΟΥΣΤΕ

Κλείνοντας, θέλω να απευθυνθώ σε όλες τις φίλες μου που έχουν υπάρξει θύματα οποιασδήποτε μορφής βίας, σωματικής ή ψυχολογικής, και επιλέγουν να μείνουν (Σύνδρομο της Στοκχόλμης; Ανασφάλεια; Θυματοποίηση; Πλήση εγκεφάλου; Φόβος τι θα πει η μάνα τους; Τρόμος; Κατάθλιψη; Υιοθέτηση της απενοχοποίησης της βίας που μας λοβοτόμησαν; Φόβος κατάρριψης ευθυνών στις ίδιες;)

Ντροπιαστικό δεν είναι να καταγγείλεις και να σε καθορίσουν ή να σε δακτυλοδείξουν ως θύμα βίας. Αυτό είναι ότι πιο γενναίο έχεις κάνει.

Ντροπιαστικό είναι να μου αναμασάς μαλακίες τύπου: «Είναι μετανιωμένος». Όλοι είναι μετανιωμένοι. Αυτό είναι το κλασικό προφίλ ενός θύτη βίας, να κλαίει με πραγματικά δάκρυα μετά. Ντροπιαστικό είναι να τον δικαιολογείς: «Ήταν πάνω στα ποτά του», «Φταίω κι εγώ, προκαλούσα», «Ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, δεν ξανάγινε». Πάντα ξανάγινε.

Ή «Θα του δώσω άλλη μια ευκαιρία και αν το ξανακάνει, εγώ του το είπα, θα φύγω!», «Δε θα διαγράψω όλα τα καλά του για μια κακιά στιγμή». Μια κακιά στιγμή ήταν και ο εν τέλει θάνατος της κοπέλας της ιστορίας. Τόσο χρειάζεται. Και ποτέ δεν είναι Μια η στιγμή. Όποιος άσκησε βία μια φορά, η ιστορία επιβεβαιώνει πως χωρίς εξαίρεση θα το ξανακάνει. Κάθε φορά με πιο μεγάλη επιβολή.

Ντροπιαστικό είναι να αφήνεις την εξουσία της ζωής και του σώματος σου στην κοινωνία. Ντροπιαστικό είναι να εκχωρείς το σώμα σου ως ιδιοκτησία κάποιου άντρα. Μαζί με την αξιοπρέπεια σου.

Η Κάραλη είπε κάτι πολύ γενναίο κάποια στιγμή: «Όταν φεύγεις, ακόμη κι αν φύγεις με ξύλο, το πρώτο πράγμα που κερδίζεις είναι η απάλειψη της ντροπής σου. Της ντροπής να είσαι με κάποιον, που μαζί του νιώθεις λιγότερο μουράτη, απ’ όσο όταν είσαι μόνη σου».

Ντροπιαστικό είναι να αποδαιμονοποιούμε την βία σε όλα τα κορίτσια αλλά και τα αγόρια της κοινωνίας μας…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s