ΤΟ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΜΜΕ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Της Ανθής Ερμογένους

Τα Κυπριακά ΜΜΕ είναι ένα πολύ ευαίσθητο «σύμπαν».

Αναφερόμενοι στα Μέσα Επικοινωνίας θα μπορούσαμε να τα διαχωρίσουμε σε τρείς κατηγορίες.

Σε αυτά που περιέχουν τον προφορικό χαρακτήρα (ραδιόφωνο και τηλεόραση), αυτά που έχουν τον γραπτό χαρακτήρα (περιοδικά και εφημερίδες) και πιο πρόσφατα, στα ηλεκτρονικά Μέσα τα οποία εμποτίζονται συνήθως και με τις δύο προηγούμενες κατηγορίες.

Η λειτουργία και επιβίωση των ΜΜΕ δεν είναι θέμα απλό και εύκολο. Υπάρχει τεράστια ανάγκη κεφαλαίων ιδιαίτερα για τις ανάγκες που έχουν σε επίπεδο τεχνολογικής υποδομής και τεχνικής στήριξης, καθώς επίσης έχουν και τεράστια πολυπλοκότητα στο θέμα δομής και οργάνωσή τους, λαμβάνοντας υπόψη και τις απαιτήσεις μεγάλου αριθμού ανθρώπινου δυναμικού.

Ιδιωτικά Μέσα-Δημιουργία μετά το μονοπώλιο των Κρατικών Μέσων

Αξίζει να σημειωθεί πως, τα μεγάλα συγκρότημα των ΜΜΕ όπως είναι σήμερα στην Ε/Κ κοινότητα εμφανίστηκαν και διαμορφώθηκαν περί της δεκαετίας του 1990. Συγκεκριμένα: «..Η ανεξάρτητη ραδιοφωνία εμφανίστηκε στην Κύπρο το 1990 και οι πρώτοι ανεξάρτητοι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί άρχισαν να λειτουργούν το 1993, μετά την έγκριση της σχετικής νομοθεσίας. Μέχρι τότε στην Κύπρο λειτουργούσε μόνο το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου (Ρ.Ι.Κ), ως ημικρατικός οργανισμός. Σήμερα, λειτουργούν στην Κύπρο 16 τηλεοπτικοί σταθμοί (περιλαμβανομένων 2 συνδρομητικών και 2 δημόσιων καναλιών) και 55 ραδιοφωνικοί σταθμοί (περιλαμβανομένων 4 δημόσιων καναλιών). Το σύνολο των 71 ραδιοτηλεοπτικών σταθμών που λειτουργούν και εκπέμπουν στην Κύπρο, αποτελείται από 8 παγκύπριους και 8 τοπικούς τηλεοπτικούς σταθμούς και 13 παγκύπριους, 36 τοπικούς και 6 μικρούς τοπικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς». (1)

Δεν πρέπει να αγνοούμε πως οι εποχές έχουν αλλάξει και το «μενού» που το μεγάλο πια κοινό αποζητά και προτιμά από τα ΜΜΕ έχει μεταβληθεί. Οι δέκτες/κοινό των παλαιότερων ετών δεν είχε και πολλές επιλογές, ούτε ευρύτητα πνεύματος (λιγότερη παιδεία, λιγότερη επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο, απουσία τεχνολογίας). Και ως εκ τούτου ότι του σέρβιραν ήταν και αυτό που κατανάλωνε και αποδεχόταν. Ο ανταγωνισμός λόγω της πολυφωνίας και των πολλών Μέσων Ενημέρωσης όμως, δημιούργησε ένα πιο απαιτητηκό έδαφος για τα Μέσα και έτι τα Ιδιωτικά, τα οποία για να αντεπεξέλθουν και να προτιμηθούν, χρειάζονται να μπουν στο παιχνίδι του ανταγωνισμου καθώς εισήλθαν πια στην εποχή της σφαίρας της κατανάλωσης. Όλα τα ΜΜΕ μετεξελίχθηκαν από πολυθεματικά όπως συγκεντρωτικά ήταν παλαιότερα, ιδιαίτερα στους Κρατικούς τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς, σε εξειδικευμένα ανά θεματική και προτίμηση του κοινού Μέσα. Έτσι σήμερα βλέπουμε την ύπαρξη ενημερωτικών, μουσικών, αθλητικών εκπομπών και εντύπων με τα κρατικά Μέσα να προσπαθεί να συγκεράσουν τις διάφορες τάσεις.

Οι πιο πάνω ανάγκες θέτουν ψηλά τον πήχη στη δυσκολία των απαιτήσεων που χρειάζονται τα ιδιωτικά ΜΜΕ που αφενώς πια χρήζουν και ανάγκη πρωτοτυπίας και εξεύρεσης πόρων, και μεγαλύτερου και πιο εξειδικευμένου δυναμικού και μάρκετιγκ και δεσμούς με «πηγές» και κοινωνικοπολιτικούς συσχετισμούς.

Και κάπως έτσι ξεκινά ένας αγώνας διεκδίκησης οικονομικής καί πολιτικής εξουσίας.

Σπέρνουν έτσι έδαφος για τίς καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις προς διαμόρφωση καταναλωτών καί όχι πολιτών προς ενημέρωση.

Σταδιακά και μεθοδευμένα ενδεχομένως, προετοιμάστηκε και δημιουργήθηκε ο άνθρωπος – καταναλωτής . Και κάτω από αυτό το δεδομένο δημιουργείται αυξητικά και η συνεχής διεύρυνση του εμπορευματικού χαρακτήρα των ΜΜΕ.

Ήδη η δημόσια τηλεόραση αφού άρχισε να φεύγει από το μονοπωλιακό καθεστώς που βρισκόταν προ ετών, άρχισε να ενσωματώνει πολλά από τα χαρακτηριστικά της εμπορικής και βιομηχαναποιημένης ιδιωτικής τηλεόρασης. Παρόλο που το μονοπώλιο που απολάμβανε η Κρατική τηλεόραση, ανέκαθεν αποζητούσε τήν ιδεολογική, πολιτική και επικοινωνιακή κυριαρχία, ωστόσο βρίσκεται για καιρό στη διστακτική θέση στο να μεταπηδήσει στην λογική της εμπορευματοποίησης . Τα ιδιωτικά κανάλια και γενικότερα τα ιδιωτικά Μέσα Ενημέρωσης και Επικοινωνίας ωστόσο, θέτουν πλέον νέα θεμέλια.

Η αριθμητική αποτίμηση του κοινού θέτει πλέον νέες προτεραιτότητες στα Μέσα. Από την στιγμή που ξεκίνησε η καταγραφή της τηλεθέασης, ή, που υπάρχει η εναλλακτική δυνατότητα πρόσβασης στήν διευρυμένη πλέον έκδοση της πληροφόρησης και ψυχαγωγίας από το κοινό, τό ραδιοφωνικό και το τηλεοπτικό ακροατήριο κι από τη στιγμή που πια υπάρχει η ευχέρεια πρόσβασης στό περιεχόμενο του τύπου, αλλά ακόμα και στό ραδιοφωνικό καί στό τηλεοπτικό περιεχόμενο κι από τη στιγμή που η ακρόαση τού ραδιοφώνου έχει γίνει τακτικότερη, ξεκινά και μια αντιπαλότητα υπερίσχυσης των Μέσων και των «προϊόντων» που διαθέτουν.

Τίθεται επίσης το θέμα του χρόνου «κατανάλωσης» που διαθέτει πια το κοινό. Οι ρυθμοί είναι πολύ γρήγοροι, η διάθεση του χρόνου που το άτομο αφιερώνει σε Μέσα, έντυπα, ραδιοφώνο και τηλεόραση είναι λιγοστός. Καί κάπου εδώ ξεκινά ένας, ας ονομαστεί ανταγωνισμός, ανάμεσα στις διάφορες μορφές ΜΜΕ και που εστιάζεται στο ποιο από τα διαθέσιμα Μέσα θα αποσπάσει, από το κοινό, τον πιο πολλή χρόνο «κατανάλωσης» στο κάθε είδος.

Άρα είναι αναμενόμενο πως οι αλλότυπες μορφές κοινού, πού συχνά αφορούν τα ίδια πρόσωπα, έστω και ίσως με διαφορετική ποσότητα χρήσης, ή ένταση προσοχής, να ήταν κι αυτό που οδήγησε στη σύζευξη και τη δημιουργία «αλυσίδας» των διάφορων ΜΜΕ. Απαιτούσε βέβαια αυτό ένα είδος οργάνωσης για να υπάρχουν στο σύγχρονο αυτό πλάισιο λειτουργίας. Και παρατηρούμε πως πολλά από τά ΜΜΕ , διακτινίστηκαν σχηματίζοντας πολυδιαυλικά συγκροτήματα. Προσπαθώντας να απορροφήσουν χρόνο και προσοχή ακόμα κι από το ίδιο κοινό, είτε μεγαλύτερη μάζα ακροατηρίου, βλέπουμε πως σε μεγάλους Ομίλους που αφορούσαν μια κατηγορία από τα Μέσα Ενημέρωσης (π.χ. τηλεοπτικός σταθμός) μπαίνουν κάτω από την ομπρέλα τους και άλλες κατηγορίες, π.χ. ραδιοσταθμοί, περοδικά, και ηλεκτρονικά Μέσα.

Τίθεται όμως και το θέμα των λειτουργικών εξόδων αλλά και των κερδών στο Ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ. Είναι παραδεκτή η σημαντικότητα της συμμετοχής της διαφήμισης σαν χρηματικός αιματόδότης των ΜΜΕ, κάτι που μεγαλώνει παράλληλα και τον ανταγωνισμό των εντύπων καί των ηλεκτρονικών μορφών των ΜΜΕ όσο αφορά και το πόσο θα συμμετέχουν στήν κατανομή αυτής της χρηματοδότησης από την οποία εξαρτάται και η βιωσημότητα. Καί ως εκ τούτου αυτό γεννά και μια αλυσίδα άλλων δομικών μεταβολών που αφορά και το περιεχόμενό τους, εννοώντας πως, διαμορφώνεται και πλάθεται ανάλογα και με τρόπο τέτοιο που αυτό να είναι πιο καταλληλότερο και πιο ελκυστικό προς κατανάλωση από το κοινό, προσελκυοντας με αυτό τον τρόπο και την μεγαλύτερη απόσπαση διαφημίσεων.

Περιορισμοί και όρια στο Ιδιοκτησιακό καθεστώς των Μέσων (ΑΡΚ)

Υπάρχουν ωστόσο σορρεία θεμάτων που περιστρέφονται γύρω από αυτά. Μεταξύ αυτών είναι το ζήτημα τής ελευθεροτυπίας, ή το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων, του ανταγωνισμού, των συμφερόντων, ή, το τι τελικά ορίζεται ως ποιοτικό περιεχόμενο , ή αυτό του πως αναπαρίστανται πολλά θέματα, όπως του ρατσισμού, των φύλων κ.ο.κ. Και κάπου εδώ είναι σχεδόν επιτακτικός ο ορισμός γραμμών οι οποίες διασφαλίζουν τα δικαιώματα των ατόμων ώς πολίτες, βάζοντας σε όρια τις συνέπειες που επέρχονται από τήν ανάγκη επέκτασης της εμπορευματοποίησης των Μέσων.

Εξού και η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου η οποία για να τη συστήσουμε, είναι ανεξάρτητη ρυθμιστική Αρχή, αλλά και η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας ως Σώμα αυτορύθμισης, δεν αφήνουν ανεξέλεγκτη την Κατάσταση. Η ΑΡΚ ασχολούμενη με θέματα Ραδιοτηλεόρασης τα οποία αφορούν οτιδήποτε εκπέμπεται και μεταδίδεται από ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές συχνότητες και η ΕΔΔ ασχολούμενη με θέματα ΡΤ αλλά και με την έντυπη δημοσιογραφία όπως εφημερίδες και περιοδικά.

«…Η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου είναι ανεξάρτητο όργανο που συστάθηκε με τον περί Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Νόμο 7 (I) του 1998 με συγκεκριμένες αρμοδιότητες στον τομέα του ελέγχου της ιδιωτικής και δημόσιας ραδιοτηλεόρασης. Eίναι το ρυθμιστικό σώμα σε θέματα ραδιοφωνίας και τηλεόρασης. H λειτουργία, οι εξουσίες και οι αρμοδιότητες της Αρχής καθορίζονται στον ιδρυτικό της Νόμο, ενώ στους περί Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Κανονισμών του 2000 ορίζεται, μεταξύ άλλων, η διαδικασία με βάση την οποία η Αρχή διεξάγει τη διερεύνηση και την εξέταση παραβάσεων από τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς. Στους Κανονισμούς εντάσσεται ο Κώδικας Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και Κώδικας για θέματα διαφημίσεων και χορηγίας. Οι Κανονισμοί συμπεριλαμβάνουν επίσης εκτενής πρόνοιες για τις αρχές και τους κανόνες με τους οποίους πρέπει να συνάδει το περιεχόμενο των εκπομπών των σταθμών.

Η ανάγκη ρύθμισης του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου στοχεύει στη διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος μέσω της προστασίας θεμελιωδών αγαθών όπως:

  • του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης, το οποίο επιβάλλεται να ασκείται κατά τρόπο που δεν παραβιάζει τα δικαιώματα άλλων
  • της ελεύθερης και πολυφωνικής πληροφόρησης, ως προϋπόθεσης για διαμόρφωση άποψης και λήψη απόφασης
  • της διαφάνειας ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των σταθμών, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία μονοπωλίων….» (2)

Όσο αφορά τώρα τις αρμοδιότητες της Αρχής, όπως αυτές αναλύονται από το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών της ΑΡΚ, καθορίζουν τα εξής:

Χορηγεί (και επίσης ανανεώνει, τροποποιεί και ανακαλεί) άδειες για την ίδρυση, εγκατάσταση και λειτουργία ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών, βάσει κριτηρίων που στοχεύουν στην εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος μέσα από την προσφορά πληροφόρησης, μόρφωσης, ψυχαγωγίας και την προαγωγή του πολιτισμού.

  • Εξετάζει αυτεπάγγελτα ή έπειτα από παράπονα πολιτών ή φορέων πιθανές παραβάσεις της Νομοθεσίας από τους σταθμούς και επιβάλλει κυρώσεις που προβλέπονται από τον Νόμο, αφού ακούσει τις θέσεις των ενδιαφερομένων. Οι κυρώσεις που δύναται να επιβάλει η Αρχή είναι: σύσταση, προειδοποίηση, διοικητικό πρόστιμο, προσωρινή αναστολή λειτουργίας σταθμού και σε εξαιρετικές περιπτώσεις ανάκληση της άδειας λειτουργίας σταθμού.
  • Μεριμνά για την προστασία των ανηλίκων από προγράμματα που ενδέχεται να βλάψουν σοβαρά τη σωματική, την πνευματική ή την ηθική τους ανάπτυξη, καθώς και για την ορθή χρήση της ελληνικής γλώσσας.
  • Ρυθμίζει την παροχή ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών και ελέγχει τη συμμόρφωση των σταθμών με το δίκαιο που ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και με τις πρόνοιες του Νόμου, των Κανονισμών και των όρων της άδειάς τους (τεχνικές προδιαγραφές, προσωπικό, ποιότητα προγραμμάτων, διαφήμιση).
  • Ελέγχει το πραγματικό ιδιοκτησιακό καθεστώς των σταθμών, με σκοπό τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της διαφάνειάς τους και τον αποκλεισμό τάσεων συγκέντρωσης ιδιοκτησίας ή δημιουργίας μονοπωλίων.
  • Μεριμνά ώστε να υπάρχει πολιτική και πολιτιστική πολυφωνία και η δυνατότητα πρόσβασης και επιλογής πηγών πληροφόρησης και προγραμμάτων επιμόρφωσης και ψυχαγωγίας.
  • Εξασφαλίζει τη δημοσιογραφική και δημιουργική ανεξαρτησία των εργαζομένων στους ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς.
  • Παρακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις στο τομέα της ραδιοτηλεόρασης και υποβάλλει εισηγήσεις στο Υπουργικό Συμβούλιο για βελτίωση, εκσυγχρονισμό και αναβάθμιση της ισχύουσας νομοθεσίας και για την εναρμόνισή της με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
  • Ασκεί (από τον Απρίλιο του 2004,) μερικό έλεγχο και στο Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου.(3)

Ως εκ τούτου αντιλαμβανόμαστε πως ναι μεν μπορεί η Τηλεόραση και τα λοιπά Μέσα να έχουν ιδιωτικοποιηθεί, ωστόσο βρίσκονται συνεχώς υπό την επιτηρημένη σκεπή της Ραδιοτηλεόρασης. Του λόγου το αληθές επαυξάνει και το Ευρωκοινοβούλιο το οποίο ασκεί έναν επιπλέον έλεγχο στα ΜΜΕ.

Ερχόμενο με ψήφισμά, απαιτεί την επικαιροποίηση της ισχύουσας Κοινοτικής Οδηγίας που αφορά τις Υπηρεσίες των ΜΜΕ, ούτως ώστε να τεθούν όροι οι οποίοι θα διασφαλίζουν τη διαφάνεια στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ στην Ευρώπη αλλά και εστιάζοντας και στο θέμα των αντικρουόμενων συμφερόντων τα οποία συχνά διαμορφώνουν τις δραστηριότητες των ιδιωτικών Μέσων. Το συγκεκριμένο ψήφισμα αναφέρει πως «Θα πρέπει να υπάρξουν παράλληλα κανόνες που θα διέπουν τη λειτουργία των ΜΜΕ έτσι ώστε να υπάρχει δίκαιη πρόσβαση σ` όλους τους εμπλεκόμενους πολιτικούς και ενδιαφερόμενους φορείς, σε περιπτώσεις διεξαγωγής εκλογών και δημοψηφισμάτων.Το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας για τις Υπηρεσίες Οπτικοακουστικών ΜΜΕ θα πρέπει να διευρυνθεί ώστε να καθιερώσει ελάχιστα κριτήρια για την προστασία του θεμελιώδους δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης, της ελευθερίας του τύπου και της πολυφωνίας. Οι αλλαγές στην εθνική νομοθεσία των κρατών μελών για τα ΜΜΕ που διευκολύνουν την παρέμβαση των κυβερνήσεων στον Τύπο, πρέπει να παρακολουθούνται κάθε χρόνο σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να διαφυλαχθεί η ελευθερία του Τύπου και η πολυφωνία και να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας των δημοσιογράφων».

Υπάρχει υπόβαθρο σκέψης σε αυτή την απόφαση το οποίο εξηγούν ως εξής:

«Με το ψήφισμα το Ευρωκοινοβούλιο επιθυμεί να προστατεύσει την ανεξαρτησία των δημοσιογράφων τόσο απέναντι σε εσωτερικές πιέσεις από εκδότες ή ιδιοκτήτες όσο και απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις, προερχόμενες από πολιτικά ή οικονομικά λόμπι».

Ουσιαστικά το Ευρωκοινοβούλιο κατευθύνει τα Μέλη της ΕΕ να υποστηρίξουν την ερευνητική και ηθική δημοσιογραφία και ενώ όλο αυτό θα προωθείται στην ΕΕ, εντούτοις οι ρυθμιστικές Αρχές για τα ΜΜΕ οφείλουν να λειτουργούν ανεξάρτητα και να είναι στελεχωμένες από τον τον κλάδο των ΜΜΕ.

Μπορεί το εν λόγω ψήφισμα να ασκεί πιέσεις εντούτοις δεν είναι κανονική πρόταση. Προς τούτο, απαιτείται καθολική συνεργασία με την Επιτροπή οπότε μια Κοινοτική Οδηγία να επιλύει προηγούμενες αδυναμίες. Το ψήφισμα σαφηνίζει την ανάγκη δημιουργίας κανόνων οι οποίοι θα θέτουν απαιτήσεις διαφάνειας στο Ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ και στα αντικρουόμενα συμφέροντα που πιθανόν να διέπουν τις δραστηριότητες τους.

Αξίζει επιπρόσθετα να σημειωθεί πως σχετικά με την ιδιοκτησία και την διαχείριση των ιδιωτικών Μέσων υπάρχουν αρκετά περιοριστικά κριτήρια. Ένα από τα πιο σημαντικά κριτηρια αδειοδότησης αποτελεί η πολυφωνία και η βιωσιμότητα. Κάτι που ισχύει εκτός από την Κύπρο και σε χώρες όπως η Γαλία, Ισπανία,, Λιθουανία,, Σλοβακία, Σλοβενία, Τσεχία. Για την χορήγηση αδειών επίσης τίθενται επιπλέον κριτήρια, όπως κάποια που αφορούν το προσωπικό που απασχολείται, την τεχνική επάρκεια, και το είδος των προγραμμάτων και του υλικού που παρουσιάζουν. Η αντίστοιχη Ρυθμιστική Αρχή στα πλαίσια του ανταγωνισμού επίσης τοποθετεί κριτήρια που αφορούν τα γεωγραφικά όρια της κάλυψης και εμβέλειας, την πολυφωνία(4) αλλά επίσης και το μερίδιο αγοράς με μέγιστο ποσοστό ιδιοκτησίας.(5) Επίσης θέτουν περιορισμούς σχετικά με τα Νομικά και Φυσικά πρόσωπα που μπορούν να κατέχουν ποσοστά ιδιοκτησίας αλλά και σχετικά με τον συγγενικό συσχετισμό των Μετόχων οι οποίοι μπορούν να δημιουργήσουν «κάθετη» ιδιοκτησία, αποκλείοντας έτσι την τάση για έμμεση συγκέντρωση ιδιοκτησίας, διασπείροντας την με κάποιο τρόπο.(6)

Τα κριτήρια και οι περιορισμοί που θέτει ο Νόμος για την αδειοδότηση σταθμών ποικίλουν και δεν έχουν χαρακτήρα χαλαρότητας και πλήρους ελευθερίας στη σύσταση νέων σταθμών. (7)

Από την επιβολή περιορισμών, παρά τον ηπιότερο και χαλαρότερο χαρακτήρα που τα διέπει λόγω πολλών παραγόντων και ιδιαιτερότητας, δεν εξαιρέθηκαν και τα ηλεκτρονικά Μέσα. Η Κυπριακή Νομοθεσία επέβαλε περιορισμούς και στα Μέσα του Διαδικτύου σε θέματα που αφορούν κυρίως την κατάθεση στοιχείων των ιδιοκτητών, τη συγκέντρωση ιδιοκτησίας, τη διαφάνεια, την πολυφωνία και τη συμβατότητα τους με της υποχρεώσεις του Κράτους που προέρχονται από τις Συστάσεις της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. (8) Αξίζει δε να σημειωθεί πως από την ανάγκη έκδοσης άδειας λειτουργίας εξαιρείται η εφημερίδα αφήνοντας ελεύθερο το ότι εάν κάποιος διαθέτει τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους, μπορεί να εκδόσει ένα έντυπο. Η φύση δε των Ηλεκτρονικών Μέσων Ενημέρωσης είναι τέτοια που καθιστά αναγκαίες ρυθμίσεις που διαφυλάττουν διάφορα θεμελιώδη αγαθά όπως η ελευθερία στην έκφραση, η αποφυγή μονοπωλιακών καταστάσεων, η απότροπή αποκλεισμού ατόμων από τα ΜΜΕ, η ελεύθερη και πολυφωνική πληροφόρηση και η ισότιμη πρόσβαση στην πληροφορία από πολίτες.

Γενικότερα τίθονται και ποσοτικοί περιορισμοί σχετικά με τον έλεγχο των Μ.Μ.Ε. όπως σε πολλές χώρες – Μέλη της ΕΕ και που αφορούν κυρίως τον αριθμό των σταθμών, το ποσοστό των τηλεθεατών και ακροατών, το ποσοστό μεριδίου σε ξένες επιχειρήσεις, το δικαίωμα ψήφου και το ποσοστό ιδιοκτησίας σε ένα οργανισμό. (9)

 Εν κατακλείδι

Η πολύπλευρη και πολυδύναμη επιρροή των Μέσων στη σύγχρονη ζωή των ανθρώπων, η δημιουργία κοινής γνώμης και πολιτικο-κοινωνικής συνείδησης, η μετάδοση γνώσης και πληροφόρησης, η απορρόφηση του χρόνου, η δημιουγία τάσεων στην αγορά και την κατανάλωση και η δημιουργία προτύπων, μπορούν είτε να είναι καταστροφικά αν δε χρησιμοποιούν τη μεγάλη τους δύναμη σωστά, είτε πολύ επωφελή. Τα Μέσα έχουν τη δύναμη να επηρεάσουν και να ασκούν έμμεσο αλλά καθοριστικό έλεγχο στους Θεσμούς και τις Αρχές και στη λειτουργία των μηχανισμών και των διαδικασιών τους, αλλά και στη συμπεριφορά του πολίτη. Εξ αυτών, η σωστή λειτουργία τους ενδυναμώνει τους δημοκρατικούς θεσμούς. Ως εκ τούτου, και υπό το δεδομένο ότι οι συχνότητες αποτελούν δημόσιο αγαθό και κομμάτι του εθνικού μας πλούτου, άρα και η παραχώρηση και η χρήση τους πρέπει να αποσκοπούν στο δημόσιο συμφέρον και στο κοινωνικό όφελος. Και για αυτούς τους λόγους , χρήζουν ελέγχου και ρύθμισης. Τα ΜΜΕ είτε ιδιωτικά είτε κρατικά έχουν μια δύναμη τέτοια που η απόλυτη ελευθερία ενδεχομένως να λειτουργούσε με αυθαιρεσία και αναρχία. Και για αυτό το λόγο πρέπει να διασφαλιστεί μέσω ορίων και κανονισμών το δημόσιο συμφέρον, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ο σεβασμός προς αυτά, η ανοικτή πρόσβαση του κοινού στην ενημέρωση και με αυτές τις Αρχές τα περιφρουρεί η Κυπριακή Νομοθεσία, θέτοντας μια ισορροπία μεταξύ της ελευεροτυπίας και της δημόσιας έκφρασης και του σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Βιβλιογραφία – Πηγές:

1) Επίσημη ιστοσελίδα της Κυβέρνησης

2) Αρχή Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου, 1998 – 2011, σ.21. O περί Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Νόμος.Περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμο, Κεφ. 300Α (όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα) [πρόσφατη εναρμόνιση με AVMS Directive]

    1. Διαθέσιμα στο Διαθέσιμο στο: <http://www.crta.org.cy/images/users/1/CRTALAW7%281%2998%20FINAL%202011.pdf>.
    2. Περί Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Κανονισμούς 2000 (Κ.Δ.Π. 10/2000)


3) Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών ΑΡΚ. Διαθέσιμα στο: http://www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/All/D05D8A49DD400B29C2256D7F0038E5BA?OpenDocument

4) Αρχή Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου, 2011. Περίληψη Έκθεσης για την ανάπτυξη της πολυφωνίας και τη συγκέντρωση μετόχων στους Ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς 2005-2008. Διαθέσιμα στό: http://www .crta.org.cy/default.asp?id=233& “Methodology for monitoring media concentration and media content diversity” , Report prepared by the Group of Specialists on Media Diversity (MC-S-MD), November 2008

    1. & “Media Diversity in Europe”, Report prepared in 2003 by the Advisory Panel on Media Diversity.
    2. & Περι Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Κανονισμών/2000 (Κ.Δ.Π.10/2000)Άρθρο 18 και Αρ.2, Τρ.Ν.186(Ι)/2002

5) Περί Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Νόμος/1998

6) Άρθρο 18 στον Περί Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Νόμο/1998

    1. & Περι Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Κανονισμών/2000 (Κ.Δ.Π.10/2000)

7) Άρθρο 17(2), 17(3), 16, 17(4), 17(1), Περί Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών Νόμος/1998

    1. & “Pluralism in the multi-channel market: suggestions for regulatory scrutiny”, Study prepared in 1999 by Mr. Chris Marsden for the Group of Specialists on Media Pluralism.

8) Σύσταση Αρ. R. (94) 13 αναφορικά με μέτρα για προώθηση της διαφάνειας στα Μ.Μ.Ε.

    1. & “Media Diversity in Europe”, Report prepared in 2003 by the Advisory Panel on Media Diversity.

9)Οδηγία 2010/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 10ης Μαρτίου 2010, για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των Κρατών Μελών, σχετικά με την παροχή υπηρεσιών Οπτικοακουστικών Μέσων. (Οδηγία για τις υπηρεσίες Οπτικοακουστικών Μέσων) {Αναθεωρημένη της Οδηγίας Τηλεόρασης Χωρίς Σύνορα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου/1989 (89/552/ΕΟΚ)}

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s