Νέα Τεχνολογικά εργαλεία στη σύγχρονη Δημοσιογραφία

δι

Της Ανθής Ερμογένους

Η διαδραστικότητα χαρακτηρίζει πλέον τον δημοσιογραφικό ψηφιακό χώρο. Το στοιχείο της διαδραστικότητας μπορεί και να χαρακτηριστεί ως επαναστατικό στη ψηφιακή επικοινωνία, εφόσων αποδίδει στο κοινό πλέον πιο ενεργό ρόλο στην ενημερωτική διαδικασία. Η ισοτιμία στη σχέσης των δημοσιογραφικών οργανισμών και του κοινού, έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής την τελευταία δεκαετία κυρίως λογω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που έχουν τα νέα Μέσα, ιδιαίτερα με τη διαδραστικότητα. Πλέον κάποια χρόνια μετά, έχουν γίνει αναγκαίο και αναπόσπαστο κομμάτι της ενημερωτικής εμπειρίας των χρηστών  με τα διαδραστικά εργαλεία και εφαρμογές συνεχώς να εμπλουτίζονται.

Προϋποθέτει:

Η διαδραστικότητα ωστόσο προϋποθέτει την ύπαρξη τεχνολογικής υποδομής, τη δυνατότητα μεταβολής του περιεχομένου από τον εκάστοτε χρήστη, την ανταπόκριση μεταξύ πηγής και δέκτη, τη συμμετοχική επικοινωνία και την αμοιβαία επιρροή μεταξύ των συμμετεχόντων κατά την επικοινωνιακή διαδικασία. Επιπρόσθετα απαιτείται η πολυπλοκότητα των διαθέσιμων επιλογών, η καταβολή μιας άλφα προσπάθειας από τους χρήστες, η ανταπόκριση στον χρήστη, η ευκολία στην προσθήκη πληροφοριών, και η διευκόλυνση της διαπροσωπικής επικοινωνίας.

Με την ύπαρξη τεχνολογικής υποδομής μεταβιβάζεται στο χρήστη μεγάλο κομμάτι στον έλεγχο της επικοινωνιακής διαδικασίας. Εξ αυτού, υπάρχει και ελαστικότητα στο χρόνο της επικοινωνιακής διαδικασίας, με σκοπό να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις αυτών που συμμετέχουν. Υπάρχει μέσω των ανωτέρω αμφίδρομη επικοινωνία πολλαπλών κατευθύνσεων με το επικοινωνιακό περιβάλλον να δημιουργεί την αίσθηση του χώρου. Αλλά δημιουργεί και διάθεση για συμμετοχική επικοινωνία, η οποία μπορεί να  φέρει  ακόμα και την εναλλαγή ρόλων μεταξύ πομπού και δέκτη, Σχετικά με την αμοιβαία επιρροή μεταξύ των συμμετεχόντων, οι χρήστες αισθάνονται ότι ο σκοπός της επικοινωνίας είναι περισσότερο ο προσανατολισμένος προς την ανταλλαγή πληροφοριών παρά προς την άσκηση πειθούς και της μονοδιάστατης και μονόπλευρης παροχής ενημέρωσης.
δια

Πως χρησιμοποιούνται σήμερα:

Πλέον υπάρχει μία ευρεία γκάμα διαθέσιμων διαδραστικών εργαλείων τα οποία μπορούν να χρησιμοποιούν τα διαδικτυακά μέσα προκειμένου να βελτιώσουν τα προϊόντα τους τόσο στη βάση μεμονωμένων θεμάτων, όσο και σε επίπεδο προσφερόμενων υπηρεσιών γενικότερα.  Με κρατούσα την προσέγγιση αυτή που έχει στόχο την ενσωμάτωση μεγάλου αριθμού πιθανών διαδραστικών εργαλείων τα οποία δύναται να υιοθετήσει ένα Μέσο σήμερα σύμφωνα με τα πραγματικά δεδομένα. Απορρέει δε και το γεγονός πως στην πραγματικότητα, δε διαχωρίζεται η διαδραστικότητα από τις έννοιες της πολυμεσικότητας ούτε και της υπερσυνδετικότητας. H ύπαρξή της διαδραστικότητας εξασφαλίζει αφενός μεγαλύτερη ποικιλία περιεχομένου και αφετέρου κατάργηση της γραμμικής μορφής της ενημέρωσης, καθώς και μεγαλύτερο φάσμα επιλογών, μεταβίβαση μέρους του ελέγχου της επικοινωνιακής διαδικασίας στο χρήστη και αποδυνάμωση της πρόθεσης άσκησης πειθούς από τον πομπό,  με την ύπαρξη αυτών των στοιχείων να αποτελεί μέρος της συνολικής δομικής διαδραστικότητας του δικτυακού τόπου. Η πολυμεσικότητα, η δυνατότητα υπερσυνδέσεων, η διαδραστικότητα και ο φιλικός προς τον χρήστη σχεδιασμός ενσωματώνονται σε ένα ολιστικό μοντέλο διαδραστικότητας, το οποίο σε επίπεδο χαρακτηριστικών, οδηγεί τον ειδησεογραφικό ιστοχώρο στο μέγιστο της απόδοσής του.
διαδρασ

Εύρος διαθέσιμων επιλογών

Η ποικιλία των διαθέσιμων επιλογών αναφέρεται στο φάσμα του υλικού και περιεχομένου που προσφέρεται στους αναγνώστες και γενικότερα στους δέκτες και του συμμετέχοντος κοινού. Η διαδραστικότητα ενός δικτυακού χώρου βασίζεται άμεσα και στην ποικιλία του περιεχομένου του. Όσο πλουσιότερη είναι η γκάμα των επιλογών που παρέχονται στο χρήστη, τόσο μειώνεται η γραμμική μορφή της πληροφόρησης. Κατά αυτόν τον τρόπο καταργείται η έννοια του πυλωρού της ενημέρωσης όπου o δημοσιογράφος έχει την μόνη και αποκλειστική ευθύνη για το τι θα διαβάσει και θα δει ο αναγνώστης. Ο χρήστης σε αυτή πια την περίπτοση, αποκτά ένα κάποιο έλεγχο της επικοινωνιακής διαδικασίας καθώς έχει πλέον την δυνατότητα να δημιουργήσει και να ακολουθήσει το δικό του ενημερωτικό μονοπάτι. Με τον τρόπο αυτό και αυτή τη δυνατότητα, μετριάζεται ο ρόλος του παθητικού καταναλωτή, και ο χρήστης αποκτά ενεργό ρόλο στην επικοινωνιακή διαδικασία καθώς μπορεί να επιλέξει το περιεχόμενο, την ροή και το χρόνο  της επικοινωνίας. Σαφέστατα, ο βαθμός ελέγχου που μεταβιβάζεται στο χρήστη είναι ανάλογος βέβαια και με την ποικιλία των διαθέσιμων επιλογών που του παρέχονται. Σχετικά με την προσπάθεια που πρέπει να ασκήσει ο χρήστης, αυτή η διάσταση, συνδέεται με το βαθμό ‘φιλικότητας’ του δικτυακού χώρου προς το χρήστη σχετικά με τη δυνατότητα παροχής τόσο στοιχείων όσο και μηχανισμών που του επιτρέπουν να βρει τις πληροφορίες που θέλει και χρειάζεται, αλλά και της διαχείρισης  του περιεχόμενου του δικτυακού χώρου με ευκολία αλλά και ταχύτητα ώστε να καταβάλει τη λιγότερη δυνατή προσπάθεια. Αφορά δηλαδή αυτό τα χαρακτηριστικά αλλά και τους μηχανισμούς αυτούς που αφήνουν τον χρήστη να πλοηγείται μέσα στον ιστοχώρο γρήγορα και με ευκολία στο να εντοπίζει τις επιθυμητές πληροφορίες μέσα από ένα μεγάλο όγκο υλικού. Επιπρόσθετα, αυτό συσχετίζεται και με τις υπηρεσίες αυτές μέσω των οποίων ο χρήστης, κατόπιν εγγραφής, αρχίζει να γίνεται λήπτης ειδοποιήσεων ή άλλου υλικού σχετικά με θεματικές που ο ίδιος συγκεκριμενοποίησε. Και εν κατακλείδι, αυτό όλο σχετίζεται με την ικανότητα του χρήστη να διαχειρίζεται την ληφθείσα πληροφορία με τρόπο τον οποίο ο ίδιος  επιθυμεί και προκαθορίζει.

διαδρ

Ανταπόκριση

Η ανταπόκριση στο χρήστη σχετίζεται με τα χαρακτηριστικά που καθιστούν εφικτή την διάδραση μεταξύ δημιουργού και αποδέκτη. Οι αναγνώστες χρησιμοποιώντας τα τεχνολογικά εργαλεία, μπορούν να εκφραστούν αλλά  και να αναμένουν ανάλογη ανάδραση από τους δημοσιογράφους με σκοπό τη δημιουργία διαλογικής επικοινωνίας.  Και κάπως έτσι αναδύεται και ο ρόλος του δημοσιογράφου – οδηγού που παρ’ότι διαθέτει περισσότερες και πιο εξειδικευμένες γνώσεις , είναι εντούτοις πρόθυμος αφενώς να μοιραστεί τις πληροφορίεες του και αφετέρου να λάβει και υπόψη τα σχόλια και τα λεχθέντα των αναγνωστών του.  Ενίοτε δε και να εμπλουτίσει το δικό του γνωστικό πεδίο με την αξιοποίηση των πληροφοριών που τον τροφοδοτούν. Και αυτό είναι μία σημαντικότατη διάσταση, αφού στην ουσία της καταρρίπτει την κυρίαρχη και παραδοσιακή δημοσιογραφική κουλτούρα, στο βωμό της οποίας προτιμώνται τα ατομικά συστήματα γνώσης αντί αυτών  μιας συλλογικότερης εργασίας και πιο συμμετοχικής σύλλεξης πληροφοριών.

Κοινωνική δράση χρηστών

Με βασική προϋπόθεση πως ο διαδικτυακός χώρος παρέχει τις αναγκαίες πληροφορίες ώστε να ενημερώσει και να αφυπνίσει τον χρήστη, ακολουθεί το να του παρέχει εργαλεία που του επιτρέπουν να δράσει προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση. Αυτήν που οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα όχι μόνο να συμμετέχουν ενεργά στην επικοινωνιακή διαδικασία, αλλά και να περνούν στο επίπεδο της πράξης. Κι αυτό αναδεικνύει νέες μορφές κοινωνικής συμπεριφοράς και συμμετοχής.

Δημοκρατικότητα

Όλα τα ανωτέρω δεν πρέπει με κανένα τρόπο να καπελώνουν ή να κινδυνολογούν έναντι της δημοκρατίας που οφείλουν να λειτουργούν τα Μέσα. Και είναι πολλοί οι παράγοντες που συνίστανται και που αφορούν αυτό το ζήτημα. Παραδείγματα είναι η έκταση διαθέσιμων επιλογών σε επίπεδο ποικιλίας περιεχομένου, η επικοινωνία πολλών κατευθύνσεων, η βαθύτερη και πιο αναλυτική ενημέρωση, ο βαθμός ελέγχου της επικοινωνιακής διαδικασίας από το χρήστη, η δυνατότητα εναλλαγής ρόλων μεταξύ παραγωγού και χρήστη, η αποδοχή και διευκόλυνση της δημοσιογραφίας του πολίτη, η πολυφωνική και αντικειμενική ενημέρωση, η διευκόλυνση της κοινωνικής δράσης, η εδραίωση του διαλόγου μεταξύ δημοσιογράφων και κοινού η πρόσβαση στις πηγές, το φιλτράρισμα των εισερχόμενων πληροφοριών και η εποπτεία όλων των πιο πάνω.

διαδρα

Συμπεράσματα

Παρότι η διαδραστικότητα δεν έχει πλήρως αξιοποιηθεί από τα Μέσα και το κοινό ακόμα αυτό που φαίνεται να διαχέεται ότι με την έστω μερική και συμμετοχική αξιοποίηση αυτών των νέων δυνατοτήτων, το περιβόητο δημοσιογραφικό δόγμα «εμείς γράφουμε, εσείς διαβάζετε, αρχίζει πια να καταρρίπτεται.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s